Biblioteca moderna

Avant 110 onns è vegnì mess il crap da fundament per ina biblioteca chantunala en il Grischun. Oz posseda Cuira ina da las modernas bibliotecas en Svizra.

Suenter in temp da renovaziun da dus onns è la biblioteca chantunala sin il Karlihof a Cuira puspè vegnida surdada ils 12 da zercladur 1992 a la publicitad. Stanzas cleras, spaziusas ed amiaivlas beneventan ussa il visitader. Sper la cartoteca usitada stat ussa a disposiziun era in computer che dat las infurmaziuns dumandadas e gida a tschertgar il cudesch, la revista u il document giavischà. Al manader da la biblioteca, dr. Christoph Jörg, ed a ses collavuraturs stat finalmain a disposiziun il spazi che mancava gia dapi blers onns, ed era la tecnica necessaria per l’elavuraziun e registraziun dals documents è ussa avant maun.
Visitavan avant la renovaziun 40 persunas al di la biblioteca, èn quai ussa gia radund 100, ina cifra che pleda per sasezza. A Cuira ha la nov'epoca dal center da documentaziun cumenzà. La biblioteca è daventada ina mediateca.

Raetica
La pli impurtanta collecziun da cudeschs da la biblioteca chantunala è la partiziun raetica/retica. EIla cumpiglia tut quai ch'auturs grischuns publitgeschan e tut quai che vegn scrit davart il Grischun. L'incumbensa da rimnar questas scrittiras n'è betg adina lev d'exequir, sch'ins patratga a las numerusas publicaziuns d'organisaziuns e da persunas privatas che na vegnan betg vendidas en librarias. La lavur da rimnada vegn era sustegnida da las chasas edituras. Quellas tramettan automaticamain tut lur publicaziuns che tangheschan la sparta retica a la biblioteca chantunala. Ina da las novas incumbensas da la biblioteca chantunala è ussa era la registraziun d’emissiuns da radio e da televisiun che pertutgan il chantun Grischun. Medemamain en connex cun la rimnada da la partiziun retica vegn era la collecziun da placats, cartas postalas, prospects e registraziuns da musica adina puspè amplifitgada ed actualisada.
Tar la partiziun retica tutga era la litteratura rumantscha. La biblioteca chantunala posseda la pli gronda collecziun da cudeschs rumantschs. La gronda part èn cudeschs religius che dateschan dal 1560 fin il di dad oz. Da las var 320 000 scrittiras ch'èn oz magasinadas a Cuira èn ca. 10 000 da lingua rumantscha.
Era sche l'entira sparta speziala da la retica cumpiglia sulettamain 15-20% da l'entira collecziun, s'occupan las collavuraturas ed ils collavuraturs da la biblioteca durant bun 3/4 da lur temp da lavur cun la collecziun, registraziun e tgira da quest prezius stgazi. Sper quai champ spezial vegnan ultra da quai era rimnadas las publicaziuns principalas davart la Svizra ed ovras d’interess general.

Ils utilisaders
Era sche la biblioteca chantunala è en emprima lingia ina biblioteca da studi e da scolaziun na vul quai dentant betg dir ch'ella saja mo utila a scolars, magisters ed istorichers. Ella po era gidar al president ch'ha da far in discurs en occasiun dal giubileum da si'uniun, al chatschadur che sa prepara per l'examen da chatscha, a l'ortulan da hobi che n'ha betg fatg las meglras experientschas cun sias plantas ed a la chasarina che tschertga in tipic menu grischun. Ma 80% dals visitaders fan adiever da la rimnada speziala, da la collecziun da la retica. Pia, nagina tema da la biblioteca. Ella è in post da documentaziun e d'infurmaziun per mintgin.