Co sa cultivescha biologicamain in iert?
In curs modular public organisà da la Scola da dunnas a Cuira

(anr) Per la segunda giada porscha la Scola da dunnas dal Grischun a Cuira in curs d’orticultura biologica. Tractadas vegnan tut las fasas impurtantas da l’onn orticultural da l’analisa dal terren fin a la preparaziun per il proxim enviern. 
L’experientscha da l’onn passà ha influenzà l’organisaziun dal curs da quest onn: El ha survegnì ina structura modulara. Ins po da-mai far tut il curs da l’entschatta fin a la fin ubain mo quels moduls ch’interessan e che sa cunfan cun il chalender da termins. Ils auters moduls po ins alura far l’onn che vegn u anc pli tard. 

Moduls tenor il curs vegetativ da l’onn 
«Quest curs cumenza cun l’emprim modul ils 30 da schaner – quai è ina sonda – a las 08.00. Quai è bain amez l’enviern ma quai ha ses motivs. Ina planisaziun prudenta ed effectiva da la racolta cumenza gia baud e na pir cun la fluriziun. Areguard termins e temp èsi da dir che jau hai prendì aposta la sonda e l’avantmezdi per ch’ils participants possian turnar a chasa e – tenor stagiun – gist applitgar en lur iert quai ch’els han emprendì qua tar mai», declera Peter Schatzmann, magister e manader dal curs d’orticultura biologica finamiras e structuras dals curs. «Fixond las datas hai jau pruvà da tegnair quint da las fasas vegetativas da la natira e da las plantas d’iert uschia ch’ils participants possian profitar optimalmain. Tiers vegn anc l’avantatg dal sistem da moduls che dat a mintgin la pussaivladad da pudair prender mo quella part che al interessa e che al serva propi.» 

Cumbatter parasits en moda natirala 
En ils nov moduls vegnan tractadas bleras tematicas d’impurtanza per l’orticultura biologica, uschia Schatzmann vinavant. «Nus cumenzain cun ils princips da l’orticultura biologica e cun emprovas dal terren dals participants che vegnan tramess ad in labor per l’analisa. Ultra da quai discutain nus il chalender dals dis da semenza. È quai spira superstiziun u è quai insatge da prender serius? En ils auters moduls planisain nus l’onn ortulan e las culturas da verdura e l’accordain p. ex. cun las vacanzas. Cun ina buna planisaziun èsi pussaivel d’avair fin a trais racoltas l’onn. Pli tard alura tractain nus metodas biologicas per cumbatter parasits.» 

Biologic u natiral? 
Far cumpost e las mesiras per tgirar l’iert durant las vacanzas da stad, la racolta professiunala e la magasinaziun da verdura èn au-tras tematicas. Quai che Schatzmann vul mussar als participants n’èn betg ductrinas mo sulettamain l’avantatg da far l’ortulan en moda natirala u biologica. Ch’el persunalmain eviteschia da duvrar il pled biologic perquai ch’el saja collià memia cun emoziuns e vegnia savens malchapì. Pli sincer saja da dir natiral che biologic. «Quai che nus faschain n’è numnadamain nagut auter ch’imitar la natira», punctuescha Schatzmann. 

«In’infrastructura grondiusa» 
Fitg impurtant per el saja che quests curs u quests moduls na sa splegan mo en ina stanza da scola ed a moda teoretica. La teoria haja natiralmain sia plazza en quests curs – ed ella stoppia avair quella, ma la pratica saja gist uschè impurtanta. Pratica vul dir ch’el possia mussar tut quai che saja vegnì tractà en stanza da scola era ora en il liber vi da l’object en lur iert biologic. En quel reguard saja el fitg fortunà d’avair qua a la Scola da dunnas ina infrastructura grondiusa. «Noss iert ha numnadamain tut ils elements ch’èn impurtants. Sper l’iert da verdura e da scola avain nus saivs vivas natiralas, in bel prà magher, in areal ruderal, nua ch’ins chatta quasi mo crappa e sablun e perfin in paltaun.» 

Dar in dachasa ad animals nizzaivels
Sco exempel da l’impurtanza da la saiv viva natirala numna Schatzmann la chaglia da coller. Che quella dettia a passa 40 animals nizzaivels la basa da viver. Insatge auter sajan chaglias importadas sco p. ex. la forsizia. En quella – quant bella ch’ella saja – chattian mo 2–3 animals nizzaivels in dachasa, tenor Schatzmann ina differenza immensa che n’haja betg da vegnir commentada.» Dal rest èn tut ils animals che vivan uss en l’iert da la Scola da dunnas – da l’erizun a l’orvetta al salamander fin a la natra grischa – vegnids sez cul ir dal temp. Biotransfer cuntrastà a nossa filosofia. In iert natiral attira numnadamain ils animals. E cun tschertas metodas da structurar in iert po ins schizunt dumagnar ils parasits senza tissi», declera Schatzmann sia tenuta. 

Ulteriuras infurmaziuns dat la Scola da dunnas a Cuira, tel 354 03 03.