Stimular la debatta davart l’Europa
Il Nov moviment european da Svizra 

Da Guiu Sobiela-Caanitz 

Il Nov moviment european da Svizra («nomes») ha gist publitgà l'emprim numer d’ina seria nova da ses magazin en linguatg tudestg «europa.ch» (1). Il coc da la publicaziun è in raschieni cun il parsura nov, il cusseglier naziunal liberal Yves Christen (Vevey/VD). Plinavant infurmescha il magazin davart il schlargiament da l’Uniun europeana (UE), da-vart il di da l’Europa a la Scola media evangelica (SME) d’Aschera, cun trais politichers prominents da noss chantun, sco era davart l’activitad dal «nomes» en 2004. 

Ils chantuns e l’UE 
L’emprim resumescha «europa.ch» curtamain la novitad sensaziunala da mars ed avrigl 2004 areguard la politica europeana da Svizra, numnadamain il rap-port da la Conferenza da las regenzas chantunalas (CRC). Igl è tuttina ina novitad remartgabla da la legislatura federala 2003–2007 che plis chantuns expriman ensemen divergenzas cun Berna en moda clera ed udibla cur ch’i va per lur interess vitals. Quai ves’ins gia cun il «na» persvas da las pliras regenzas chantunalas al pachet fiscal federal en votaziun ils 16 da matg. Ina tala tenuta conferma la vigur e vitalitad dal federalissem svizzer. Areguard la seduta da la CRC en mars scriva «europa.ch»: «Gia oz sustegna ina maioritad [relativa, G. S.-C.] da chantuns l’adesiun a l’UE: Argovia, Basilea-Citad, Friburg, Genevra, Giura, Lucerna, Neuchâtel, Son Gagl, Sursilvania, Turitg, Vad e Zug (…). En il futur vulan ils chantuns elavurar ina strategia europeana autonoma» (p. 2). 
En lezs dudesch chantuns èn situadas trais citads essenzialas da Svizra e cunzunt la locomotiva economica turitgaisa; questa percorscha la malcuntentientscha dal Baden-Württemberg limitrof davart l’extensiun smesiraivla da l’eroport «Unique» quasi fin al Rain. Ils presidents da las citads da Losanna, Son Gagl, Turitg e Winterthur han schizunt suttascrit il manifest dal «nomes» per tractativas d’adesiun a l’UE. 

Politichers al gimnasi d’Aschera 
Ils cussegls guvernativs dals chantuns Lucerna, Sursilvania, Sutsilvania, Sviz, Uri e Zug han surpiglià il patrunadi d'ina dieta davart «il schlargiament da l’UE e la Svizra», organisada ils 18 e 19 d'october 2004, en il «KKL» da Lucerna, dal Forum european (2) cun cuss. fed. Micheline Calmy-Rey, il cumissari da l’UE Günther Verheugen e persunalitads da Lituania, Pologna, Slovenia, Tschechia ed Ungaria.  Areguard ils «bilaterals» constatti che mintga patg basegna oramai l’approvaziun da 25 stadis europeics empè da «be» 15. En quest connex relevescha Ronald Abegglen ch’il schlargiament da l’UE «resulta d’in svilup da plis onns per dismetter ils fastizs dal sumbrival da fier che ha partì l'Europa durant passa sessanta onns» (p. 6). Tut lezzas dumondas, cun ils avantatgs e dischavantatgs d’ina eventuala adesiun svizra, han occupà ils gimnasiasts d’Aschera ils 31 da mars, en differentas gruppas da debattas, «cun represchentants d’uniuns da giuvenils aifer parti-das politicas e finalmain, tar ina discussiun al podium, cun ils cuss. naz. Andrea Hämmerle (ps), Duri Bezzola (Ppld) e Hansjörg Hassler (pps), sco era l’anteriur cuss. naz. Dumeni Columberg (pcd)» (p. 8) 

Far part dals patgs da Schengen e Dublin
Il raschieni d’Abegglen e d’Almut Bonhage, secretaria generala dal «nomes», cun parsura Christen dat occasiun d’emprender d’enconuscher in politicher ch’ins auda pauc da nossa vart da la Sarina, schebain ch’el era 2003 president dal Cussegl naziunal. Christen (*1941), inschigner diplomà da la SPF da Turitg, anteriur president communal de Vevey, na presidiescha be il «nomes», mabain era l’uniun «Swiss-Solar» per il diever da l’energia dal sulegl, sco er ina fundaziun per promover il turissem cun velo. Sco ciclist passiunà constatescha’l: «Quai che paisa per noss cumpatriots è la bursa e l’auto. Nus na pudain esser loschs ch’ins ha reprendì la debatta davart l’Europa gist pervi da la stagnaziun dal traffic sur il cunfin» (p. 4). Christen spera che la Svizra concludia «las tractativas bilateralas davart ils patgs da Schengen e Dublin (…) perquai ch’ella basegna quest pass» (p. 5). En lez senn vul el infurmar sistematicamain la publicitad davart «il patratg da l’Europa che maina la pasch» (p. 5). Quai fa er il «nomes». Ses manifest han firmà persunalitads uschè differentas sco Peter Bichsel, Mario Botta, Franz Hohler, Jakob Kellenberger, Hans Küng, Claude Nicollier, Roger de Weck e Walter Wittmann. 

1) Adressa: Postfach 49, 3000 Berna 26. Fax 031 302 56 82. Posta electronica: redaktion@europa.ch 
2) Adressa: Horwerstraße 87, 6005 Lucerna. Posta electronica: info@europa-forumluzern.ch. Infurmaziuns: www.europa-forumluzern.ch