La memoria da la Rumantschia
La partiziun rumantscha da la Biblioteca chantunala grischuna 

(cp) Dapi l’entschatta d’october è Juliana Tschuor responsabla per la partiziun rumantscha da la Biblioteca chantunala. Ina da las incumbensas principalas da questa instituziun è da rimnar tuttas publicaziuns davart il Grischun, redigidas e scrittas da Grischunas e da Grischuns u ch’èn edi-das en noss chantun, la uschenumnada retica. Era ils documents ed ils mediums rumantschs èn in’impurtanta part da questa collecziun. Ina da las lavurs principalas da Juliana Tschuor è da chattar tut ils mediums rumantschs, era mediums moderns, sco p. ex. DVD, CD-Rom e DC. Quai n’è dentant betg adina uschia simpel. Juliana Tschuor: «Cunquai che bleras publicaziuns vegnan gnanc edidas d’ina chasa editura u vendidas en las librarias èsi insumma grev da vegnir sisur tge publicaziuns che vegnan producidas el decurs dad in onn en terra rumantscha.» La Biblioteca chantunala rimna numnadamain bleras publicaziuns che paran forsa irrelevantas per ils auturs. «Statuts d’in chor, cronicas d’ina societad da musica u d’ina vischnanca, lavurs da matura e diplom, dissertaziuns e lavurs da licenziat, gasettas da tschaiver u revistas regiunalas, placats e carnets da program, prospects e bler auter vegnan era rimnads da nus.» Sch’ins vesia cun tge enorm spectrum ch’ina biblioteca sa fatschentia lura sappia ins era daco ch’ins numnia quellas la memoria da la carstgaunadad. «Gist per ademplir quell’incumbensa è la biblioteca leda sch’ils auturs da scadina biblioteca ha ella acquistà – suenter esser stada plirs onns scolasta primara ed avair frequentà il curs chantunal da terapeutas da legastenia – cun far la scolaziun da bibliotecara diplomada. Quel emprendissadi ha ella fatg en la Biblioteca chantunala da l’onn 1997 enfin l’onn 1999. Silsuenter è ella stada engaschada sco bibliotecara tar il Dicziunari Rumantsch Grischun (DRG), l’institut ch’edescha il dicziunari dals idioms rumantschs dal Grischun. Là lavura ella anc uss dus dis ad emna. Cunquai che ubain il DRG sco era la Biblioteca chantunala rimnan per gronda part ils medems mediums san ins trair a niz sinergias. Juliana Tschuor: «Ils pensums da lavur tar omaduas instituziuns pussibilitescha era in stgomi d’infurmaziuns intensiv ed ina collavuraziun stretga tranter il DRG e la Biblioteca chantunala en quest sectur.» Ultra da quai saja i fascinant da lavurar en duas uschia differentas equipas, d’ina vart ils perscrutaders e da l’autra vart ils collectaders.  
Registrar ils mediums en il catalog online da biblioteca uschia che quels stettian a disposiziun a la clientella è in ulteriur pensum da Juliana Tschuor. Natiralmain dat ella era gugent scleriment sche Vus avais dumondas. Vus savais cuntanscher ella mintgamai il mardi, la mesemna e per part il venderdi per tel. 081 257 28 32 u per e-mail: juliana.tschuor@kbg.gr.ch. 
Infurmaziuns pertutgant la Biblioteca chantunala chattais Vus sin la homepage: www.kantonsbibliothek.gr.ch 

Duas bibliotecas, ina bibliotecara 
Juliana Tschuor è creschida si a Rueun e stat da preschent era en ses vitg nativ. Las qualificaziuns necessarias per la lavur da ovra rumantscha patratgan da dar dus exemplars u almain far attent a lur ovras per laschar archivar ils documents en la Biblioteca chantunala», di Juliana Tschuor. La collecziun sappia esser fitg buna mo sch’ella saja era cumpletta e lez dependia dad in e scadin Rumantsch. 

Perditgas istoricas impurtantas 
Scadin medium d’ina biblioteca è d’impurtanza per l’istorgia e la cultura d’ina cuminanza linguistica. Conscients da quai vegnia ins cura ch’ils effectivs vegls, che sa chattian en il magazin, vegnian preschentads a chaschun d’ina guida. «Cudeschs ch’èn plirs tschients dad onns vegls dattan per exempel perditga da las pussaivladads da stampar da lez temp, els mussan il linguatg che ve-gniva scrit da lezzas uras, els preschentan las tematicas ch’eran actualas lur, els èn il spievel da la vita quotidiana e da la societad d’antruras», relata Juliana Tschuor. Cunzunt las gasettas èn mussaments impurtants dal temp ed excellentas funtaunas istoricas. «Quellas documenteschan e commenteschan il mintgadi e resplendan las opiniuns da lezzas uras.» Era sch’ils singuls documents parian forsa als auturs da pitschna relevanza en il mument sappian quels survegnir ina tscherta muntada en blers dis ed onns e perquai rimnia ins era tut quai che saja pussaivel.