In team s'occupa dals detagls
Laboratori medicinal en il CSP Nottwil

Da Patricia Arx von Burger

Cun microscop, substanzas nutritivas e tests da reacziun chemics analiseschan els microorganissems, cellas da sang e substanzas: ils dudesch emploiads dal laboratori en il Center svizzer dals paraplegichers (CSP) Nottwil sustegnan la tgira medicinala da las pazientas e dals pazients da la clinica. En lur lavur davos las culissas furneschan els mintga onn passa 150’000 analisas sin basa da pli ch'in milliun examinaziuns singulas.

Mintga secunda quinta, cura ch'in pazient grevamain blessà vegn ospitalisà en il Center svizzer dals paraplegichers Nottwil. Sch'ins reagescha spert ed a moda adequata en cas da blessuras dal magugl dal dies, pon ins reducir u mintgatant schizunt evitar ina paralisa permanenta. En la chadaina da prestaziuns da l'emprim provediment decisiv tutga era il labor. Ses persunal è cuntanschibel durant 24 uras sur in servetsch da pichet. Durant ch'il pazient d'urgenza vegn radiografà, vegnan fatgas en il labor las analisas per sclerir la situaziun actuala e per preparar in'eventuala operaziun. Ils medis ston savair tge conserva da sang ch'è cumpatibla e sch'igl existan malsognas privlusas u disturbis funcziunals. Cun ils resultats ch'il labor furnescha, vegnan las ristgas da cumplicaziuns en la sala d'operaziun sminuidas considerablamain.

Il labor en il CSP è era indispensabel sco partenari per il manaschi da mintgadi da la clinica. EI è vegnì engrondì il 1999 e dispona ussa d'installaziuns fitg modernas per las activitads en chemia clinica, microbiologia e hematologia cun ils champs da lavur morfologia, enquagliada e hematologia d'immunitad. Ils medis da la clinica fan directamain diever dals servetschs dal labor. Els fan far las analisas ed applitgeschan ils resultats en il provediment medicinal staziunar ed ambulant. Examinadas vegnan diversas substanzas sco sang, urin, passacorp, secrets, liquid dal magugl dal dies u sperma.

Infurmaziuns en il sang
Il sang è in impurtant purtader d'infurmaziuns. Ils indrizs per far analisas hematologias en il labor èn perquai fitg multifars. Las differentas cellas da sang - corpuls cotschens ed alvs sco era trombocits - vegnan dumbradas automaticamain ed analisadas sut il microscop. Mancanzas e producziuns sbagliadas da corpuls da sang pon esser indizis per ina anemia u ina leuchemia. Numerusas autras metodas d'analisa - opticas, chemicas, fisicalas e biologicas - furneschan ulteriuras infurmaziuns.

En la hematologia d'immunitad vegnan oravant tut examinadas las qualitads ereditaras dal sang. Questas infurmaziuns èn impurtantas, sch'insatgi dovra conservas da sang, saja quai durant in'operaziun u pervi da gronda sperdita da sang tar in accident. Betg mo la gruppa da sang dal donatur e dal retschavider ston sa cunfar. Era auters facturs ston s'accordar, per ch'i na dettia naginas cumplicaziuns u reacziuns da refusa. Avant mintga operaziun ston ins perquai sclerir sch'il sang dal donatur è cumpatibel cun quel dal pazient.

Eruir disturbis funcziunals
Cun agid dad apparats da labor fitg moderns eruescha la chemia clinica en analisas chemicas ed immunologicas substanzas sco electrolits, parameters dal metabolissem, encims u gas dal sang. A maun da las datas eruidas po il labor constatar disturbis funcziunals dad organs, surtut dals gnirunchels, dal cor e dal gnirom, ed eventuals indizis per in infarct dal cor. Ins po era eruir valurs da colesterin memia autas u il livel dal zutger dal sang. Per controllar la dosa vegn mesirà en il labor era il spievel da medicaments en il sang.

Ir tras ina sclusa
Il labor microbiologic è in sectur da lavur spezialmain protegì. Tgi che lavura qua, sto ir tras ina sclusa e purtar vestgadira da lavur e chalzers spezials. Ina stricta igiena è necessaria cura ch'ins entra, ma era cur ch'ins sorta dal labor, pertge che microorganissems pon esser la raschun per malsognas ed infecziuns. Pazients cun ina para- u tetraplegia èn spezialmain suttaposts ad infecziuns, perquai che scherms infectus pon sa stabilir e sa multiplitgar tgunsch en regiuns dal corp ed organs paralisads, sco per exempel en la vaschia. Per eleger in antibiotic efficazi cunter in'infecziun sto il medi l'emprim savair tge scherm che ha provocà l'infecziun e sin tge antibiotics ch'el reagescha. Quai eruescha il labor microbiologic.

Segir tras la fulla da datas
Las analisas en il labor - tschients mintga di - vegnan fatgas cun la pli gronda precisiun e segirtad pussaivla. In sistem d'infurmaziun dal labor gida a registrar, archivar ed a tschertgar las datas. Colliads cun quel èn sistems d'analisa ed instruments da precisiun automatics. Ils apparats ston vegnir tgirads regularmain e controllads pliras gia al di areguard lur funcziunament. Per observar las normas naziunalas ed internaziunalas en l'agen labor ha il CSP Nottwil fatg contracts da garanzia da qualitad. Quels èn era d'impurtanza, perquai ch'ils collavuraturs dal labor lavuran en in ambient autamain tecnisà. Els ston avair fitg bler inschign, senn da responsabladad e flair tecnic. Cas d'urgenza u diagnosas alarmantas pretendan reacziuns spertas ed adequatas. Malgrà ils progress rasants en la tecnologia da labor nun ha sa mida nagut fin ussa pertutgant la repartiziun da la lavur en il labor: l'orchester dals automats dovra umans cumpetents ch'èn abels da manar la batgetta en mintga situaziun.

Il labor en in’egliada
•	Il labor en il CSP porscha ses servetschs durant set dis l’emna. Ils medis survegnan damai era la sonda e la dumengia las pli novas analisas.

•	Il servetsch da pichet garantescha durant 24 uras resultats d’analisas speditivs en cas d’urgenza.

•	Diesch laborantas e laborants medicinals lavuran en il CSP. Ina giuvna ed in giuven èn anc en l’emprendissadi.