Mintga detagl sto constar
Sutgas cun rodas sin mesira fabritgadas dal CSP Nottwil per impedids 
da chaminar

Mobilitad, ina vita activa - pleds che dattan strusch da patratgar a peduns. Umans en la sutga cun rodas perencunter èn restrenschids en lur libertad da sa mover. Tant pli grond è lur giavisch d'autodeterminaziun tras in equipament optimal. Cun pazienza, experientscha ed inschign adempleschan ils spezialists en il Center svizzer dals paraplegichers Nottwil quest giavisch.

Sche la libertad da sa mover è restrenschida tras in accident, ina malsogna u tras la vegliadetgna, sto ina sutga cun rodas adattada individualmain substituir la funcziun da las chommas. Il vehichel duai pussibilitar a las persunas pertutgadas da sa mover tant sco pussaivel a moda activa en lur conturn individual. Sulettamain ina sutga cun rodas che satisfa als basegns individuals, dependents da l'impediment, po garantir ina autonomia pli gronda. Ella sto damai vegnir adattada, sco in per chalzers, mintgamai a la persuna che la dovra. Il stadi da la malsogna, facturs geografics e l'intent d'utilisaziun èn medemamain criteris decisivs che ston vegnir ponderads ordavant.
Ina sutga cun rodas che vegn duvrada surtut ordadora sin vias malgulivas, sto esser construida autramain che ina che vegn utilisada mo en locals interns. Ed ina sutga cun rodas, cun la quala ins vul far sport, sto puspè vesair ora tut auter.

Teoreticamain po in singul model esser adattà per differentas malsognas u impediments. En la pratica èsi dentant savens il cuntrari: malsognas identicas tar diversas persunas pretendan mesiras differentas. Las pretensiuns concernent ina sutga cun rodas e las regulaziuns mecanicas per in paraplegicher per exempel divergeschan fitg da quellas d'in pazient che ha gì in'attatga u che patescha da sclerosa multipla. Ultra da quai datti differenzas individualas pertutgant la mesira dal corp, la paisa, la vegliadetgna, la constituziun, las particularitads e las restricziuns funcziunalas tras l'impediment. Blers facturs differents ston pia vegnir resguardads e suenter in'analisa exacta vegnir accordads in cun l'auter. Dal rest na pon ins betg adina cuntanscher in equipament optimal cun ina suletta sutga cun rodas. In pazient fitg activ dovra sut circumstanzas per dievers specifics (lavur, mintgadi, sport) era sutgas cun rodas adattadas correspundentamain.

Vasta paletta a disposiziun
Ils vehichels ston era per auters motivs correspunder ad autas pretensiuns. L'utilisaziun da materials solids e levs era per la fabricaziun en seria è fitg gronda cumpatibilitad da diversas parts da construcziun sco sezs, rodas da tracziun, pusals etc. laschan gronda libertad en l'elecziun dal dretg vehichel. La manischabladad è medemamain da grond'impurtanza. Mintga midada, era sch'ella è mo minima, che renda la sutga cun rodas pli movibla e pli leva, ha effects positivs sin la mobilitad da ses utilisader. Grazia ad ina vasta purschida pon oz quasi tut las persunas impedidas da chaminar vegnir equipadas cun sutgas cun rodas adattadas. La varietad da models è s'augmentada surprendentamain ils davos onns e sa lascha divider sin fundament da las caracteristicas da construcziun en differentas classas:

•	sutgas cun rodas da standard/universalas
•	sutgas cun rodas modularas/polivalentas
•	sutgas cun rodas activas
•	sutgas cun rodas electricas
•	sutgas cun rodas spezialas

Exercitar nova independenza
Ina giada ch’ins ha elegì la sutga cun rodas, ston vegnir fatgas diversas adattaziuns. Per quai ston ins resguardar las quatter mesiras da basa impurtantas sco la profunditad dal sez, la ladezza dal sez, l'autezza dal sez e la lunghezza da la chomma sut. Suenter suondan ils emprims gronds pass vers l'independenza en la sutga cun rodas. En il Center svizzer dals paraplegichers Nottwil emprendan ils pazients en l'emprima reabilitaziun, uschè baud sco quai che lur situaziun persunala permetta quai, da manischar la sutga cun rodas. Abilitads elementaras sco sa manar, surmuntar stgalims, ir en u ir or da la sutga cun rodas exerciteschan els mintga di cun agid da persunas spezialisadas. Medemamain impurtants èn l'instrucziun pratica ed ils cussegls da persunas activas, gia experimentadas en la sutga cun rodas. Ellas enconuschan bain inqual tric per dumagnar impediments apparentamain nunsurmuntabels.

Meglierar cuntinuadamain la purschida
Ina funcziun centrala en quest process han ils emploiads en il lavuratori da sutgas cun rodas. Lur enconuschientschas e lur experientscha sa fan valair cuntinuadamain, cur ch'els han da sclerir ils basegns e da far suenter las adattaziuns correspundentas per in vehichel sin mesira. En collavuraziun cun ils ergoterapeuts examineschan els novs products, lavuran vi da meglieraziuns da models en seria u vi da construcziuns individualas, che vegnan lura realisadas cun fantasia tecnica e precisiun professiunala. Ils otg mecanists e cussegliaders spezialisads s'occupeschan sa chapescha era da las reparaturas e dal mantegniment da sutgas cun rodas. Il fatg che intgins dad els han subì il medem destin sco lur clients, garantescha era per l'auta qualitad dals products e dals servetschs. Actualmain vegnan amplifitgadas las capacitads da la mecanica da sutgas cun rodas en il Center svizzer dals paraplegichers Nottwil. Proximamain vegn avert là il manaschi il pli modern da quest gener en Svizra. Tant ils pazients en la clinica speziala sco era tut ils auters umans impedids da chaminar pon lura profitar d'in service optimà en tut ils secturs.

Dal monster a l’object da design
L'istorgia da la sutga cun rodas sa lascha reconstruir cun agid da dissegns che van enavos fin a l'onn 500 avant Cristus. Da quel temp dateschan gravuras en crap chinaisas che mussan in vehichel cun trais rodas. Ils precursurs da la sutga cun rodas d'oz èn però vegnids fabritgads - per il solit sco construcziuns unicas - pir al cumenzament dal 20avel tschientaner. Pervi dal grond dumber da grev blessads en l'emprima guerra mundia la èsi lura daventà necessari da far ina producziun en seria promovida dal stadi. Tipic per questa epoca è stà in vehichel grev e robust, numnà Fanok, producì en Germania ed equipà cun dus levagls per sa mover enavant. L'emprima sutga cun rodas plegabla è vegnida construida il 1923 en Engalterra, ella è dentant vegnida remplazzada curt suenter d'in model pli simpel da l'American Jennings. Ils proxims decennis è il svilup vegnì accelerà grazia als progress da l'industria d'autos e da velos. Rodas cun fis, pneus, grondas rodas cun rintg da pigliar davosvart, rodas da manischar davantvart, pusals demontabels, sustegns da las chommas reglabels e spundas spezialas tutgavan bainprest tar l'equipament da standard. In ulteriur grond pass enavant han ins fatg ils onns otganta cun utilisar novs materials pli levs (p.ex. aluminium, charvun). Il medem temp è la furma exteriura da las sutgas cun rodas sa midada marcantamain e fabritgants innovativs han tegnì quint dals basegns individuals dals utilisaders concernent confort e qualitads tecnicas cun construcziuns da moduls. Il davos temp han persunas privatas cun inschign tecnic spezial, ma era firmas etablidas, adina puspè attratg l'attenziun cun meglieraziuns u novas invenziuns. Saja quai cun in vehichel plain electronica, cun il qual ins po era surmuntar gronds obstachels, u ina versiun ultraleva moderna cun giaveglia enstagl d'in miesel ed in ischigl per manischar manualmain - il potenzial da svilup per sutgas cun rodas n'è anc ditg betg exaurì.