Profilaxa reducescha las ristgas

Da Michael Baumberger

Ina paraplegia chaschuna bleras cumplicaziuns. Pertge che la blessura dal magugl dal dies n'ha betg consequenzas mo sin l'apparat motoric, mabain era sin ils organs e sistems interns. Disturbis funcziunals pon ins darar far svanir puspè dal tut. Igl è dentant pussaivel da meglierar donns consecutivs e da prevegnir a tals. A questa incumbensa sa deditgescha l'Institut per la perscrutaziun clinica (lPC) en il Center svizzer dals paraplegichers a Nottwil - cun success, sco quai che l'exempel da la prevenziun e da la diagnosa differenziala da la trombosa profunda da las avainas mussa.

Ina da las cumplicaziuns las pli privlusas a l'entschatta d'ina paraplegia è stada fin avant paucs onns la trombosa profunda da las avainas. Quai è in'enquagIiada da sang (trombus) entaifer il sistem d'avainas che s'extenda pli e pli, che tanscha viaden sc'in cucun en il lumen da l'avaina e po schizunt serrar quella. Sco pli greva cumplicaziun po in tal trombus vegnir stgarpà davent tras in moviment, vegnir transportà cun il sang en il cor e da là vinavant en ils pulmuns, nua ch'el staupa sco embolus in'arteria pulmunala. Questa cumplicaziun, conuschenta sco embolia dal lom, po er oz anc - tut tenor la grondezza da l'embolia - finir a moda fatala.

Prevenziun e terapia effizienta 
La ristga d'ina trombosa a l'entschatta d'ina paraplegia è en sasez fitg auta, perquai che la funcziun dal sistem gnervus vegetativ e da la pumpa musculara è disturbada ed era pervi da l'immobilisaziun dal pazient durant l'emprim provediment chirurgic da la spina dorsala rutta. Malgrà quai èn trombosas profundas da las avainas vegnidas oz pli raras, grazia ad ina prevenziun sistematica. Ina profilaxa da trombosa cun Heparin, ch'ins squitta sut la pel, e cun chaltschiels da cumpressiun cumenza gia il di da l'accident. En cas ch'i dat tuttina ina trombosa, vegn fatg immediat ina terapia per reducir massivamain l'extensiun da la trombosa e cun quai la ristga d'ina embolia dal lom.

Nagins signals da dolur 
Tar umans abels da chaminar furnescha la dolur - sper in'unfladira, ina cotschnur u ina surstgaudada da l'extremitad pertutgada (savens sa tracti dal chalun) - impurtantas indicaziuns diagnosticas. Tar para- e tetraplegichers manca dentant quest sintom. Sch'ins smatga sin in'avaina trombosada d'in paraplegicher, na resenta quel nagina dolur, perquai ch'ils gnervs en il magugl dal dies èn medemamain interruts. Perquai han il persunal da tgira ed ils medis, che surveglian il pazient da di e da notg, ina gronda responsabladad da diagnostitgar ad uras eventualas cumplicaziuns. Sch'i dat indizis clinics (cotschnur, unfladira, surstgaudada) per in'eventuala trombosa profunda da las avainas, vegn controllà cun in apparat ad ultrasun betg invasiv da Doppler la flussiun dal sang en l'avaina pertutgada. Il medem temp vegn fatg in'analisa dal sang per eruir quantitativamain tscherts products da decumposiziun d'in eventual trombus, ils uschenumnads dimers D. Quests dimers D sa sviluppan tar ina “reacziun da defensiun” natirala dal corp encunter in trombus che sa furma. Quai vul dir: il corp activescha proteins che gidan a dissolver in eventual trombus. Il term tecnic per quest process è fibrinolisa. Novas retschertgas han mussà che era quest process po vegnir influenzà da la paralisa.

Nov oss en il fauss lieu 
Sch'ins po excluder cun ina visita ad ultrasun tar pazients cun ina surstgaudada, ina cotschnur u in'unfladira dal chalun ch'i sa tractia d'ina trombosa profunda da las avainas, ston ins trair en consideraziun autras raschuns. Quai po esser oravant tut l'uschenumnada ossificaziun eterotopa che tutga pli savens persunas paraplegicas. I sa tracta d'ina nova furmaziun d'in oss en in lieu, nua ch'i na dess en sasez dar nagin oss, p.ex. en il tessì da grass da l'ipodermis u entaifer la musculatura. Suenter ina paraplegia ha lieu d'ina vart ina decumposiziun cleramain augmentada da l'ossa en il sectur pertutgà che maina ad in'osteoporosa. Da l'autra vart è la ristga ch'i sa furma in oss en il “fauss lieu” pli auta. Ils connexs causals ed ils process moleculars che mainan a quai n'èn betg anc conuschents e vegnan intercurids en la perscrutaziun clinica.

Las giugadiras ston restar moviblas 
Sch'ins suppona ch'i pudess dar ina ossificaziun eterotopa, lura presta il MRI (la tomografia da resonanza magnetica) fitg buns servetschs. Radiologs èn abels da vesair questa cumplicaziun gia en il stadi tempriv. Sch'ins cumenza immediat ina terapia specifica, pon ins impedir che la cumplicaziun progredeschia. Quai è fitg impurtant, perquai ch'ina persuna en sutga cun rodas sto avair ina mobilitad optimala da las giugadiras, p.ex. cur ch'ella sposta las chommas per ir en l'auto. In sparun d'oss en il sectur da la giugadira dal chalun impediss quest moviment. Perquai ston ossificaziuns eterotopas existentas che limiteschan la movibladad vegnir eliminadas chirurgicamain.

Quota da pertutgads pli bassa 
Ulteriuras cumplicaziuns che pon chaschunar ina surstgaudada, ina cotschnur u in'unfladira, èn tranter auter ruttadiras da l'ossa tar in'osteoporosa progredida (levamain da diagnostitgar cun radiografias convenziunalas u cun MRI), ma era infecziuns bacterialas dal tessì subcutan tras streptococcas, conuschent sco erisipel (pel cotschna).
Tar l'erisipel penetreschan las bacterias tras sfessas en la pel en il tessì da grass da l'ipodermis, nua ch'ellas sa derasan centralmain lung las fascias e las limfas. Pertutgads da quai èn dentant il pli savens il pe e la chomma sut. La confermaziun da la diagnosa clinica succeda en il labor cun il preparat direct e cun culturas tras cumprova dal scherm infectus en il sectur da l'entrada. Ina terapia specifica cun antibiotics fa svanir entaifer paucs dis la sintomatica ed il privel.
Grazia a la tgira cumplessiva dals para- e tetraplegichers èsi reussì ils davos onns da reducir sin main che 7% l'incidenza fitg auta da la trombosa profunda da las avainas tar pazients che han gì l'emprima reabilitaziun en il Center svizzer dals paraplegichers a Nottwil. Surtut n'avain er betg stuì perder er nagins pazients pervia d'ina embolia dal lom.

Projects orientads a la pratica
L'Institut per la perscrutaziun clinica (IPC) en il Center svizzer dals paraplegichers a Nottwil occupescha actualmain diesch persunas e furma il center da la Perscrutaziun svizra da paraplegia SA ch'è vegnida fundada da nov. Il manader da l'institut, prof. dr. med. Hans Knecht, è perquai era responsabel per la direcziun operativa da l'entira interpresa. En il proxim avegnir s'occupescha l'lPC cun studis urgents en ils suandants secturs:

•	projects clinics (osteoporosa, ossificaziun periarticulara, trombosa profunda da las avainas, disturbis da la sien, monitoring optimal dal labor)
•	fisiologia/ reabilitaziun (spasticitad, electrostimulaziun funcziunala, fisiologia da la respiraziun)
•	medischina da sport (sistem cardiovascular, sport en sutga cun rodas, basas da nutriment)
•	medischina moleculara (colliaziun tranter clinica e perscrutaziun da basa)

Ulteriuras infurmaziuns
Center svizzer dals paraplegichers, Institut per la perscrutaziun clinica, prof. dr. med. Hans Knecht, manader da l'institut, 6207 Nottwil, telefon 041 9395875, fax 041 9395440, e-mail: hans.knecht@paranet.ch.