Activar bufatg il corp ed il spiert
La metoda da Feldenkrais

Da Christian Merz

Dapi il1995 porscha la reabilitaziun cumplessiva en il Center svizzer dals paraplegichers a Nottwil era la metoda da Feldenkrais. Questa metoda è in grond agid per pazients da para- e tetraplegia, ma era per persunas cun in trauma da rebattida ed auters mals dal sistem gnervus central.

Umans che han pers ina part da lur mobilitad corporala, stattan savens sut in grev schoc psichic. Ultra da las grevezzas corporalas han els era da vegnir a frida cun difficultads psichicas, cunquai che lur maletg da sasez, lur identitad, è sa midà andetgamain.

Morsa da zecca cun grevas consequenzas
Franz ha pers tras ina meningitis sco consequenza d'ina morsa da zecca l'emprim la memoria e l'abilitad da discurrer. La part sut da ses corp è vegni paralisà, paraplegic, la bratscha ed ils mauns èn vegnids airis. Per Franz che experimentescha gugent cun tecnica medicinala, e quai spezialmain grev. Cun la metoda da Feldenkrais emprenda el d'enconuscher differentas pussaivladads da muventar la bratscha ed ils mauns. EI s'accorscha cun tge facilitad ch'el po puspè muventar ses oss da las spatlas e senta che quai ha in effect positiv sin sia musculatura da la tatona che fa savens mal ad el. L'experientscha da betg pudair sa mover pli e las dolurs han provocà in schoc psichic, e qua tras ha el pers ses sentiment per il corp. Ussa percepescha el puspè differenzas en ses corp, emprenda a diriger ils moviments uschè subtilamain che ses corp scuvra da sasez la respiraziun profunda. EI po puspè far ir meglier la bratscha ed ils mauns e ses plaschair dad experimentar sa fa sentir danovamain.

Scuvrir da nov la libertad interna
L'experientscha ch'in auter uman, ina scolasta u in terapeut, prenda serius il pazient, gida quel d'enconuscher pli profundamain e d'acceptar sia situaziun persunala. Moshé Feldenkrais ha discurrì adina puspè da la dignitad da l'uman che sto vegnir reacquistada. Gist en questa fasa da la reabilitaziun sa cumprova la metoda da Feldenkrais. Ella facilitescha il process d'emprender magari stentus che pretenda da l'uman bler curaschi e forza interna. Sch'il pazient po sa decider per quest process d'emprender, s'avran ad el novas pussaivladads ed ina libertad interna ch'el n'ha savens betg enconuschi avant l'accident u avant la malsogna.

Svilup tras atgna experientscha
Suenter ina blessura dal schanugl, sco consequenza d'in accident, ha Moshé Feldenkrais stuì far tras sez quest process d'emprender danovamain, da reorganisar ses moviments usitads. EI ha stuì star durant pli lung temp en letg ed ha alura experimentà cun fins moviments, che han sensibilisà fermamain sia schientscha chinestetica, fin ch’el ha scuvert la finala co che tut las parts da ses corp dependan ina da l'autra. Tras questa auto-educaziun n'ha Moshé Feldenkrais betg mo acquistà l'abilitad da chaminar bain e senza dolurs. EI ha sviluppà in'excellenta metoda per activar la motorica dal corp, ch’el ha applitgà pli tard era tar auters.

L'entir uman
Tras sias atgnas experientschas ha Moshé Feldenkrais vis che betg mo il corp da l'uman vegn pli movibel tras questa lavur motorica. Ella renda era pli movibel il spiert e modifitgescha la tenuta dals pertutgads visavi lur corp. Ella sveglia la schientscha per las correlaziuns internas dal corp.
Tar l'uman paralisà vai per ina midada da sia tenuta: ch'el na giavischa pli da “vegnir curà”, mabain ch'el sa decida da “vulair emprender”. Ins na sa drizza pia betg mo al corp, mabain era al spiert. L'entir uman è participà a quest process d'emprender e daventa uschia pli movibel.
Feldenkrais sa fundescha sin l'intelligenza innata e l'abilitad d'emprender dal sistem gnervus: “Il pli impurtant dal process d'emprender n'è betg da cuntanscher ina finamira precisa, mabain da scuvrir novas pussaivladads che l'uman ha en sasez.”

Duas metodas cumplementaras
En l'instrucziun individuala “integraziun funcziunala” maina la scolasta cun ses mauns tras ina retscha da moviments fins e precis. Quests impuls fins dattan a la persuna ch'emprenda novas pussaivladads da percepir sasezza e ses corp en moda pli differenziada e da chattar alternativas per moviments restrenschids.
En l'instrucziun da gruppa “schientscha tras moviment” vegn mussà verbalmain als scolars ed a las scolaras entiras sequenzas da moviments. Qua na vai betg per “il dretg moviment”, mabain per la percepziun exacta da sasez. Attentamain emprendan els d'enconuscher las correlaziuns dals process en lur corp, scuvran co ch'els pon sa mover pli armonicamain e cun pli pauca forza.
Mintga moviment fatg conscientamain po effectuar ina midada. Tranter la midada dal moviment e la midada da la schientscha datti in stretg connex.

Dolurs e disturbis da la respiraziun
Markus, 23 onns, è daventà paraplegicher tras in accident cun tagliar laina. La contusiun dal magugl dal dies ha chaschunà supplementarmain dolurs permanentas sin l'autezza dal pez, uschia ch'el na pudeva era betg durmir pli. Per evitar questas dolurs ha Markus entschet a star en ina posiziun che n'al permetteva betg pli da respirar profundamain.
Cun tutgar bufatg puncts exacts da las costas superiuras e dal venter, pia puncts ordaifer il sectur che fascheva mal ad el, ha Markus chattà novas pussaivladads da respirar. Sco ch'el è vegnì conscient da ses sforzs nunnecessaris e da las stendidas e ch'el ha chattà la segirtad d'als evitar, èn ses moviments vegnids pli levs e pli empernaivels. Uschia ha Markus pudì mitigiar sias dolurs en moda efficazia e duraivla.

Ina metoda d'emprender
La metoda da Feldenkrais n'è betg in tractament medical u terapeutic. Ella n'è era betg in trenament cun ina finamira fixa. Ses intent è da meglierar l'interacziun dal sistem gnervus e da la musculatura.
Pli pauca forza ch'ins dovra per far in moviment e pli precis ch'il tscharvè po diriger la coordinaziun dals musculs.
Il scolar tschertga ensemen cun il scolast novas pussaivladads tut tenor sia situaziun individuala mumentana.

Emprender sco in uffant
Moshé Feldenkrais ha vis che umans surpiglian durant lur vita tschertas disas e modas da cumportament e ch'els mantegnan quellas pli u main. Uschia naschan en il decurs dals onns musters da cumportament che sa splegan per gronda part nun conscientamain. Da pitschen scuvrivan nus il mund cun pitschens pass e cun gronda attenziun. Nus tschertgavan differentas variantas da moviments, acceptavan las inas e refusavan las autras. Sbagls ans manavan al proxim pass d'emprender, pertge che da libra veglia na fa in pop pitschen nagut ch'è malempernaivel ad el.
Gist questa moda d'emprender d'enconuscher sasez è ida a perder tar nus tras ils musters menziunads.
Sche nus' vegnin conscients da quests musters, essan nus era abels d'als midar, da tschertgar alternativas e d'ans cumportar adequatamain en novas situaziuns. La metoda da Feldenkrais ans fa sentir nossas abilitads elementaras da sviluppar il sentiment per il corp, da vesair ils cunfins e d'als respectar, per als superar alura pass per pass ed als schlargiar.
Quest process è fitg impurtant per exempel per pazients suenter in trauma da rebattida cun tut sias consequenzas dolurusas. L'abilitad da vesair e respectar ses limits mumentans è la basa per ina guariziun. La metoda da Feldenkrais ans dat era chaschun da vegnir ruassaivels e d'ans concentrar sin ina lavur - conscientamain e cun attenziun. Ella ans gida da chattar ina quietezza corporala e spiertala ed ans dat qua tras la fidanza en in'abilitad elementara da l'uman: numnadamain da distinguer tge ch'è raschunaivel e necessari en il mument actual da la vita. Ella ans gida la finala da scuvrir tgi che nus essan.

Adressas ed infurmaziuns
Ina glista da scolastas e scolasts diplomads Feldenkrais survegnis Vus tar:

Associaziun svizra Feldenkrais 
Butzenstrasse 26
8910 Affoltern am Albis 
Tel. 044 - 761 84 95

Associaziun professiunala 
Scolastas e scolasts Feldenkrais Svizra 
Dorfstrasse 12
8132 Egg 
Tel. 044 - 984 01 71