Bun per corp ed olma
Center svizzer dals paraplegichers Nottwil, institut per medischina da sport

Da Christian Brunner

La medischina da sport è per ils para- e tetraplegichers in factur impurtant da la reabilitaziun cumplessiva - ed il sport è dublamain impurtant per ils impedids. D'ina vart è ina buna fitness ina premissa per la mobilitad e l'independenza, da l'autra vart ha in trenament regular per persunas che sesan adina in effect preventiv cunter malsognas dal cor e da la circulaziun, dal metabolissem e dal skelet. Il sport vegn sustegnì e promovì tant en l'emprima fasa da la reabilitaziun sco era en il sport da massa ed il sport d'elita. Las excellentas prestaziuns dals sportists svizzers en sutga cun rodas als campiunadis mundials ed als paralimpics dattan curaschi a noss pazients e mussan ad els ch'ins po cuntanscher finamiras ambiziusas malgrà in impediment.

Cun construir il Center svizzer dals paraplegichers han ins resguardà generusamain la gronda impurtanza dal sport en la reabilitaziun da para- e tetraplegichers. La clinica dispona d'ina excellenta infrastructura per trenar e per far concurrenzas (bogn cuvert, halla da gimnastica, pista da 400 m, plazs da tennis). Igl è oz incontestà ch'in trenament corporal dosà adequatamain ha in effect preventiv cunter malsognas dal sistem cardiovascular, dal metabolissem e da l'apparat motoric. L'institut per medischina da sport promova e sustegna tut ils aspects d'ina moda da viver sauna e d'ina cundiziun fisica optimala.

Terapia da sport en l'emprima fasa da la reabilitaziun 
La reabilitaziun ha la finamira da cuntanscher ina mobilitad, in'independenza ed in'integraziun uschè gronda sco pussaivel. Grazia als progress da la chirurgia ortopedica dals davos onns pon ins cumenzar ussa bler pli baud cun la mobilisaziun tar il para- e tetraplegicher. Il temp ch'il pazient sto giaschair en letg sa reducescha considerablamain, sch'ins stabilisescha operativamain la spina dorsala blessada immediat suenter l'accident. Ins po lura er entschaiver pli spert cun la terapia da sport. Tras l'accident èn las capacitads fisicas reducidas. L'incumbensa da l'entir team terapeutic è pia da reactivar quellas e da dosar adequatamain il trenament corporal.

Tras la paralisa èn differents organs restrenschids en lur funcziun. Tar ina tetraplegia na funcziuna la musculatura da respiraziun per part betg pli e la reacziun dal sistem cardiovascular è reducida. In test al cumenzament da la mobilisaziun dat scleriment davart la regulaziun ed il funcziunament da la respiraziun e dal sistem cardiovascular. Cun in trenament spezial vul ins promover la sanadad e la cundiziun fisica.

Center per sport en sutga cun rodas
Il sport en sutga cun rodas ha fatg ils davos onns in svilup rasant. Tras in trenament pli intensiv, meglier material ed ina tecnica perfecziunada vegnan stabilids adina puspè novs records mundials. Il trenament ed era las prestaziuns sa laschan cumparegliar cun sportists d'elita betg impedids. Uschia importa il trenament emnil fin a 20 uras. Sper las pretensiuns dal mintgadi è quai in enorm pensum. Pervi da quest svilup è era la medischina da sport s'adattada cuntinuadamain als novs basegns. Oz chattan sportists en sutga cun rodas a Nottwil in'infrastructura ch'è cumparegliabla ad auters centers per medischina da sport. Plirs tests, surtut sin in bindel da currer adattà per sutgas cun rodas, stattan a disposiziun a tut ils paraplegichers, sportists e na-sportists.

Sper il sport d'elita vul il Center svizzer dals paraplegichers era promover il sport da massa. Dals effects e da las experientschas positivas dal sport da prestaziun duain profitar era tut las autras persunas en sutga cun rodas. In'activitad sportiva adequata e raschunaivla. II sport po esser in med terapeutic impurtant per para- e tetraplegichers. Per surmuntar en la sutga cun rodas stgalims e pendenzas dovri forza, abilitad e perseveranza. Sch'ins è bain en furma, ha quai damai effects positivs sin l'independenza e la mobilitad e qua tras sin il sentiment da l'atgna valur. Ultra da quai pon in spargnar gronds custs ch'èn da pajar, sch'ins dovra sustegn e tgira!

Perscrutaziun
Sper la cussegliaziun e la tgira dad atlets e pazients s'engascha l'institut per medischina da sport era en la perscrutaziun. Ina para- u tetraplegia ha consequenzas sin il sistem cardiovascular, la respiraziun, la regulaziun da la temperatura, da la pressiun dal sang e dals ormons da stress. Cun il sustegn dal Fond naziunal svizzer vegnan intercurids dapi il 1994 ils effects d'in trenament da la respiraziun tar para- e tetraplegichers.

Ils effects d'in trenament da la respiraziun tar para e tetraplegichers 
La respiraziun gioga ina rolla centrala tar ils para- e tetraplegichers. Tut tenor l'autezza da la paralisa na funcziunan divers musculs participads a la respiraziun betg pli. En il cas extrem, tar in'auta tetraplegia, poi esser ch'il pazient resta per adina dependent da l'apparat da respirar (respiratur). I po era dar savens malcostas u simplamain ina reducziun da las capacitads fisicas.
En l'institut per fisiologia da sport da la Scola politecnica federala (SPF/ETH) a Turitg han ins sviluppà in apparat per trenar la musculatura da respiraziun en moda simpla ed effizienta. Cun in trenament durant 6 emnas èsi reussì da meglierar per 300% la prestaziun da la musculatura da respiraziun tar pazients cun ina para- u tetraplegia cronica. Tar pazients en l'emprima fasa da la reabilitaziun han ins pudì constatar la medema meglieraziun. Plinavant hai dà in augment per part significativ dal volumen dal lom. Ins ha pudì reducir la frequenza da malsognas da las vias respiratoricas e qua tras spargnar custs, ed il medem mument er anc auzar la qualitad da vita. Ulteriuras retschertgas davart il trenament da la respiraziun èn planisadas.