Surselva

Da las funtaunas dal Rain anteriur al Pass da l'Alpsu fin a la Ruinaulta sut Flem: L'element caracteristic da la Surselva è il Rain anteriur. Quest flum vegn alimentà dals affluents da las vals lateralas meridiunalas sco la Lumnezia, la Val S. Pieder, la Val Stussavgia e la Val Medel – sche las auas na vegnan betg gist retegnidas d'in dals indesch gronds mirs da serra.
Flem, Glion e Mustér èn ils lieus ils pli gronds da la Surselva – ed a medem temp er ils lieus d'origin dal turissem, da la democrazia tempriva e da la cardientscha.
A Flem han ins pudì pendular a partir da l'onn 1945 cun l'emprima sutgera accuplabla dal mund sin l'Alp Foppa, oz furman las 28 telefericas da Flem, da Laax e da Falera il territori per il sport d'enviern collià il pli grond dal Grischun. Ma il superlativ per propi ha dentant tut autras dimensiuns: La bova da Flem, la bova alpina la pli gronda insumma, ha manà avant 10 000 onns bunamain 12 kilometers cubic crappa en la val, il Rain è s'accumulà per kilometers ed ha la finala furmà la Ruinaulta.
Glion è daventà gia baud in center politic: L'onn 1524 èn ils Grischuns sa dads l'emprima constituziun a Glion; il stadi antecessur dal Grischun cun sia structura communala, la Republica da las Trais Lias, ha existì fin l'onn 1798. 
A la claustra da Mustér ha cumenzà – a partir da l'onn 750 – l'urbarisaziun da l'uschenumnada Desertina (cuntrada selvadia) e la derasaziun da la cardientscha cristiana. Tuttina è sa mantegnida en Surselva – cun il lieu da cult precristian da Falera – l'installaziun da megalits la pli gronda da la Svizra.